De Indische tafel, jongens van de Japanse kampen

In De Indische Tafel blikken mannen van in de negentig, die wekelijks samenkomen voor een Indonesische lunch, terug op hun Indonesische jeugd waarover ze nooit spraken, maar die hen diep heeft gevormd. Aan de hand van nooit eerder vertoonde beelden uit Japanse propagandafilms keren zij terug naar hun jeugd in de Japanse kampen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Geboren in het koloniale Nederlands-Indië vóór de oorlog, reflecteren zij op hoe hun leven veranderde tijdens de Japanse bezetting, hun bestaan in de kampen, de bevrijding door de atoombom, de strijd van jonge Indonesische vrijheidsstrijders en hoe de oude koloniale macht terugkeerde in de vorm van nieuwe kapitalistische bedrijven die meer winst maakten dan ooit. Aan hun kinderen hebben zij allemaal maar weinig verteld. “Opmerkelijk,” zegt een van hen, “ik heb jou nu meer verteld dan ik ooit aan mijn eigen zoon heb verteld.” Wat opvalt in hun verhalen is dat de mannen zelden spreken over wat de Japanners hun aandeden. In plaats daarvan vertellen ze over hoe ze hun vaders misten, en hoe die vaders tewerkgesteld werden, bijvoorbeeld aan de Birma-spoorlijn. Ze spreken over de honger, over hoe hun moeders werden geslagen en hoe lichamen uit het kamp werden gedragen. Wanneer ik hen vraag fragmenten voor te lezen uit de dagboeken van hun moeders, raken ze geëmotioneerd en realiseren ze zich pas echt wat hun jeugd in de kampen is geweest. Dagboeken vormen een terugkerende rode draad in de film. Eén man leest een passage die kort na zijn geboorte is geschreven, waarin zijn moeder hem aan zijn vader toont terwijl die in een Jappenkamp zat. Dit was de tweede, en laatste, keer dat zijn vader hem zag, want later zou hij in het kamp overlijden. Hij leest met tranen in zijn ogen en geeft daarna toe dat dit de eerste keer is dat hij erover heeft kunnen huilen. De film volgt ook een man die als jongen in de mannenkampen terechtkwam. Jongens van tien jaar en ouder werden van hun moeders gescheiden en bij de mannen ondergebracht. Hij vertelt over het moment waarop hij hoorde dat hij zijn moeder moest verlaten, en over de dreiging van seksueel misbruik waaraan hij door oudere mannen in het kamp werd blootgesteld. De film eindigt niet bij de Japanse capitulatie. De mannen herinneren zich hoe de atoombom hun leven redde, maar ook hoe beschamend dat voelt. Ze spreken over de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog en over hoe koloniale bewoners werden gedood of geïnterneerd , ditmaal door jonge Indonesische vrijheidsstrijders. Eén personage herinnert zich hoe hun huis werd beklad met leuzen als “Guinea must be free” en “Don’t wait until our blood boils.” Het koloniale regime veranderde in een kapitalistisch systeem, waarin bedrijven als Shell meer winst maakten dan ooit tevoren. Met hun koloniale verleden bieden de hoofdpersonen een uniek perspectief op deze geschiedenis. De film wil bijdragen aan het gesprek over hoe westerse landen hun koloniale geschiedenis onder ogen moeten zien en begrijpen.